ประวัติเมืองตราด
   



เมืองเกาะครึ่งร้อย พลอยแดงค่าล้ำ
ระกำแสนหวาน หลังอานหมาดี
ยุทธนาวีเกาะช้าง สุดทางบูรพา

 

ประวัติเมืองตราด
สันนิษฐานกันว่า ตราด เพี้ยนมาจากคำว่า กราด ซึ่งเป็นชื่อของต้นไม้ชนิดหนึ่งที่ใช้ทำไม้กวาด และรอบเมืองตราดในสมัยก่อนนั้น ก็มีต้นกราดขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก แต่ในสมัยกรุงศรีอยุธยารัชสมัยพระเนรศวรมหาราช ตราด มีชื่อในขณะนั้นว่า หมู่บ้านบางพระ
ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการทำสนธิสัญญากับฝรั่งเศสยกดินแดน จ.ตราด รวมทั้งเมืองปัจจันตคีรี (เกาะกง) เพื่อให้ฝรั่งเศสยอมถอนทหารออกจากจันทบุรี ต่อมาในวันที่ 23 มีนาคม 2499 ได้ทรงยอมยกดินแดนพระตะบอง เสียมราฐ ศรีโสภณ ให้กับฝรั่งเศส เพื่อแลกเอาเมืองตราดและเกาะต่าง ๆ กับเมืองด่านด้านซ้ายฝั่งขวาของแม่น้ำโขงคืนมา ชาวตราดจึงได้ถือเอาวันที่ 23 มีนาคม ของทุกปีเป็นวันเอกราชของจังหวัดตราด และได้มีการจัดงาน วันตราดรำลึก ซึ่งในวันดังกล่าว ชาวตราดได้ร่วมน้ำใจกันสร้างอนุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประดิษฐานไว้ ณ ศาลากลางจังหวัด เพื่อน้อมรับรำลึดถึงพระมหากรุณาธิคุณ ที่ทรงรักษาเมืองตราดไว้ให้คงอยู่บนแผ่นดินไทย
วันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2484 ช่างระหว่างสงครามอินโดจีน กองเรื่อรบฝรั่งเศสล่วงล้ำน่านน้ำน้ำด้าน จ.ตราด กองเรือรบราชนาวีได้เข้าขัดขวาง เกิดการยิงต่อสู้กันซึ่งเป็นที่รู้กันทั่วไปในนาม "ยุทธนาวีเกาะช้าง" โดยฝ่ายไทยสามารถขับไล่ข้าศึกให้ล่าถ่อยออกไป แต่ต้องสูญเสียเรือรบไป 3 ลำ เรือรบหลวงสงขลา เรือรบหลวงชลบุรี และเรือรบหลวงธนบุรี รวมทั้งทหารอีกทั้งจำนวนหนึ่ง ในวันที่ 17 มกราคม กองทัพเรือจึงถือเป็นวันทำบุญประจำปี เพื่ออุทิศส่วนกุสลแก่ทหาร เรือ ที่ได้สละชีพในการปฏิบัติหน้าที่เพื่อปกป้องแผ่นดินไทยในครั้งนั้น